การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูงอาจช่วยควบคุมอาการของโรคพาร์กินสันได้
โรคพาร์กินสันเป็นโรคทางระบบประสาทที่แพร่ระบาดเร็วที่สุดในโลก ในปี 2021 มีผู้ป่วยโรคพาร์กินสันประมาณ 12 ล้านคน และจากการคาดการณ์พบว่าจำนวนผู้ป่วยจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าในอีก 15 ปีข้างหน้า<sup>1 โรคพาร์กินสันไม่เพียงแต่เพิ่มขึ้นในผู้สูงอายุเท่านั้น แต่ยังเพิ่มขึ้นในกลุ่มคนอายุน้อยด้วย โดยผู้ป่วยที่มีอาการเริ่มแรกในวัยต่ำกว่า 50 ปี คิดเป็นร้อยละ 10 ของการวินิจฉัยทั้งหมด2
โดยหลักแล้ว โรคพาร์กินสันเป็นความผิดปกติของการเคลื่อนไหวที่เกิดจากการสูญเสียเซลล์ประสาทที่ปล่อยสารโดปามีนในสมอง การหลั่งโดปามีนมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเริ่มต้นการเคลื่อนไหวอย่างเป็นระบบ<sup>3 ดังนั้นการสูญเสียโดปามีนในโรคพาร์กินสันจึงนำไปสู่ความยากลำบากในการเริ่มต้นและรักษาการเคลื่อนไหวที่ราบรื่น แม้ว่าจะไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่ก็มีความหวังเกิดขึ้น เนื่องจากงานวิจัยใหม่ระบุว่าการออกกำลังกายอย่างเป็นระบบช่วยป้องกันการสูญเสียเซลล์ประสาทเหล่านี้ ช่วยให้ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันฟื้นฟูการส่งสัญญาณโดปามีน ทำให้พวกเขาสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นใจมากขึ้น4,5
การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูง
การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นต่ำมีประโยชน์ในฐานะส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูร่างกายหรือการคลายความเครียด แต่การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูงกว่าจะให้ประโยชน์ที่เชื่อถือได้มากกว่าสำหรับผู้ที่เป็นโรคพาร์กินสัน ตัวอย่างเช่น การศึกษาในผู้ป่วยโรคพาร์กินสันระยะเริ่มต้นพบว่า การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูงเป็นเวลาหกเดือนอาจช่วยฟื้นฟูการส่งสัญญาณโดปามีนที่สูญเสียไปได้<sup>4 ซึ่งเน้นให้เห็นถึงข้อดีด้านสุขภาพสมองใหม่ของการฝึกแบบช่วงเวลาสำหรับระบบโดปามีนเอง ช่วยให้ผู้คนสามารถรักษาการเคลื่อนไหวที่แข็งแรงและสม่ำเสมอได้4
การทดลองทางคลินิกที่เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการวางแผนโปรแกรม
การทดลองแบบสุ่มในระยะที่ 2 พบว่า การออกกำลังกายแบบวิ่งบนลู่วิ่งไฟฟ้า รุ่น Performance ที่มีความเข้มข้นสูง สัปดาห์ละ 4 ครั้ง เป็นเวลา 6 เดือน มีความปลอดภัย สามารถทำได้ และมีประสิทธิภาพมากกว่าการฝึกที่มีความเข้มข้นปานกลางในการปรับปรุงอาการทางมอเตอร์ในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน<sup>5 การแทรกแซงการออกกำลังกายอีก 6 เดือน พบว่า การยืดกล้ามเนื้อที่มีความเข้มข้นต่ำ สัปดาห์ละ 3 ครั้ง ไม่ได้ช่วยปรับปรุงอาการ ในขณะที่การออกกำลังกายแบบปั่นจักรยานมีพนักพิง รุ่น Performance ที่มีความเข้มข้นสูง ในความถี่และระยะเวลาเดียวกัน นำไปสู่การปรับปรุงทางมอเตอร์อย่างมีนัยสำคัญ6 โดยรวมแล้ว ผลการวิจัยเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า การออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูง มีประสิทธิภาพมากกว่าการออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นปานกลางหรือต่ำ ในการบรรเทาอาการของโรคพาร์กินสัน
นอกเหนือจากการบรรเทาอาการแล้ว การวิจัยยังแสดงให้เห็นว่าการปั่นจักรยานที่มีความเข้มข้นสูงสามครั้งต่อสัปดาห์เป็นเวลาหกเดือนช่วยเสริมสร้างเครือข่ายสมองและชะลอการหดตัวของสมองในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน<sup>7 ซึ่งหมายความว่าการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอที่มีความเข้มข้นสูงสามารถทำได้มากกว่าแค่บรรเทาอาการ ผู้เชี่ยวชาญในหัวข้อนี้เน้นย้ำว่า การออกกำลังกายดูเหมือนจะ “ช่วยชะลอการลุกลามของโรค” พร้อมทั้งปรับปรุงขนาดและโครงสร้างของสมองให้ดีขึ้น7
กลไกที่ลูกค้าสามารถสัมผัสได้
แม้ว่าการวิจัยจะเกี่ยวข้องกับการออกกำลังกายอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน แต่การออกกำลังกายอย่างหนักเพียงครั้งเดียวก็สามารถกระตุ้นการหลั่งสารโดปามีนในสมอง ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันเคลื่อนไหวและรู้สึกดีขึ้นได้ทันที และเมื่อออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อาการต่างๆ ก็จะดีขึ้นเรื่อยๆ ทั้งนี้เนื่องจากผลประโยชน์ทางการรักษาอย่างครบถ้วนต้องอาศัยความพยายามซ้ำๆ เป็นเวลาหลายเดือนเพื่อให้วงจรสมองดีขึ้นและมีการส่งสัญญาณโดปามีนเพิ่มขึ้น8
ตอนนี้จะตั้งโปรแกรมอะไรดี
เทรนเนอร์ส่วนตัวอาจใช้ผลการวิจัยเหล่านี้เพื่อสนับสนุนการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอที่มีความเข้มข้นสูง 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยปรับให้เหมาะสมกับความสะดวกสบายและความปลอดภัยของสมาชิกแต่ละคน5 เมื่อเวลาผ่านไป ความเข้มข้นสามารถเพิ่มขึ้นได้ทีละน้อย การฝึกความแข็งแรงและการพักฟื้นที่เหมาะสมก็เป็นสิ่งสำคัญที่ควรให้ความสำคัญเช่นกัน ควรให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างสม่ำเสมอมากกว่าการยึดติดกับกิจวัตรที่สมบูรณ์แบบ เพราะกิจกรรมที่หลากหลายสามารถช่วยบรรเทาอาการได้ ติดตามความคืบหน้าด้วยการวัดผลอย่างง่าย เช่น ความเร็วในการเดิน หรือบันทึกอาการ และใช้ผลลัพธ์เหล่านี้เป็นแนวทางในการปรับเปลี่ยนการรักษา
ผู้เชี่ยวชาญด้านฟิตเนสสามารถนำหลักฐานนี้ไปประยุกต์ใช้ได้อย่างไรบ้าง
- ควรเพิ่มการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอที่มีความเข้มข้นสูงขึ้นเมื่อปลอดภัยและเหมาะสม
- โปรดแจ้งให้สมาชิกทราบว่าการออกกำลังกายช่วยส่งเสริมสุขภาพสมองได้มากพอๆ กับสุขภาพกาย
- สร้างเครือข่ายการส่งต่อผู้ป่วยกับผู้ให้บริการด้านประสาทวิทยาในพื้นที่ เพื่อให้สถานพยาบาลของคุณได้รับการยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของทีมดูแลรักษา
- ให้การยอมรับและชื่นชมความก้าวหน้าในการเคลื่อนไหว ความมั่นใจ และคุณภาพชีวิตประจำวัน เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติตามอย่างต่อเนื่อง
- จัดเตรียมท่าออกกำลังกายแต่ละท่าในรูปแบบที่ปลอดภัย เพื่อให้ลูกค้าทุกระดับความสามารถสามารถเข้าร่วมได้อย่างสม่ำเสมอ
การออกกำลังกายเป็นหนึ่งในเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพที่สุดที่จะช่วยให้ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันรักษาความสามารถในการเคลื่อนไหวและความเป็นอิสระ และผู้เชี่ยวชาญด้านฟิตเนสอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมอย่างยิ่งที่จะสามารถมอบการออกกำลังกายให้แก่ผู้ป่วยได้
Karlie Intlekofer, PhD, CNC, CPT
References
- ซูและคณะ การคาดการณ์อัตราการเกิดโรคพาร์กินสันและปัจจัยที่ก่อให้เกิดโรคใน 195 ประเทศและดินแดนจนถึงปี 2050: การศึกษาแบบจำลองจากรายงานภาระโรคทั่วโลกปี 2021 (Global Burden of Disease Study 2021) BMJ 2025; 388: e080952.
- หลี่และคณะ พลวัตเชิงเวลาและภูมิศาสตร์ของภาระโรคพาร์กินสันที่เกิดขึ้นในวัยหนุ่มสาว: ข้อมูลเชิงลึกจาก��ารศึกษาภาระโรคทั่วโลกปี 2021 Frontiers in Neurology 2025; 16: 29.
- แทนเนอร์ แอนด์ ออสเตรม โรคพาร์กินสัน NEJM 2024; 391(5): 442-52.
- เดอ ลาต และคณะ การออกกำลังกายอย่างหนักจะเพิ่มความเข้มข้นของสารสื่อประสาทโดปามีนและนิวโรเมลานินในซับสแตนเซีย นิกราในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน NPJ โรคพาร์กินสัน 2024; 10: 34.
- เชงค์แมนและคณะ ผลของการออกกำลังกายบนลู่วิ่งที่มีความเข้มข้นสูงต่ออาการทางมอเตอร์ในผู้ป่วยโรคพาร์กินสันที่เพิ่งได้รับการวินิจฉัย: การทดลองทางคลินิกแบบสุ่มระยะที่ 2 JAMA Neurology 2018; 75(2): 219-26.
- แวน เดอร์ โคลก แอนด์ เดอ วรีส์ ประสิทธิผลของการออกกำลังกายแบบแอโรบิกที่บ้านและภายใต้การดูแลจากระยะไกลในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน: การทดลองแบบสุ่มและปกปิดสองทาง The Lancet Neurology 2019; 18(11): 998-1008.
- โจฮันส์สันและคณะ การออกกำลังกายแบบแอโรบิกเปลี่ยนแปลงการทำงานและโครงสร้างของสมองในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน: การทดลองแบบสุ่มควบคุม Ann Neurol 2022; 91(2): 203-16.
- ซาเชลีและคณะ การออกกำลังกายเพิ่มการหลั่งโดปามีนในนิวเคลียสคอเดตและกระตุ้นการทำงานของนิวเคลียสสไตรอาตัมส่วนล่างในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน ความผิดปกติของการเคลื่อนไหว 2019; 34(12): 1891-1900
